Een schrikjaar is een jaar met 366 dagen in plaats van de 365 dagen van een normaal jaar. Het verschil zit hem in de maand februari, die in een schrikjaar 29 dagen telt.
Veel mensen denken dat schrikjaren simpelweg worden bepaald door te kijken of een jaartal deelbaar is door 4. Deze methode klopt vaak, maar er zijn uitzonderingen.
In dit artikel leer je hoe je gemakkelijk schrikjaren kunt bepalen, de regels voor het delen ervan, voorbeelden van schrikjaren en hoe je ze snel kunt controleren zonder ingewikkelde formules.
Wat is een schrikkeljaar?
Een schrikkeljaar is een kalenderjaar met één extra dag.
In een normaal jaar:
- Januari = 31 dagen
- Februari = 28 dagen
- Totaal = 365 dagen
In schrikkeljaren:
- Februari = 29 dagen
- Totaal = 366 dagen
Deze extra dag is nodig om de kalender beter af te stemmen op de tijd die de aarde nodig heeft om rond de zon te draaien. Voor een uitgebreidere uitleg kun je het artikel lezen over wat een schrikjaar is.
Hoe bepaal je een schrikkeljaar?
Het bepalen van een schrikjaar is eigenlijk vrij eenvoudig als je drie belangrijke regels onthoudt.
Regel 1: Jaren moeten deelbaar zijn door 4
Als een jaartal deelbaar is door 4, is het meestal een schrikjaar.
Voorbeeld: 2024 ÷ 4 = 506
Omdat het resultaat een geheel getal is, voldoet 2024 aan de eerste voorwaarde.
Dus: 2024 is een schrikkeljaar
Regel 2: Als het deelbaar is door 100, is het meestal geen schrikjaar
Voor jaren die eindigen op 00 geldt een uitzondering.
Bijvoorbeeld: 1900 ÷ 100 = 19
Het jaar 1900 is inderdaad deelbaar door 4, maar ook door 100.
Daarom was 1900 geen schrikjaar.
Regel 3: Als het deelbaar is door 400, is het nog steeds een schrikjaar
Dit is een uitzondering op de voorgaande regel.
Voorbeeld: 2000 ÷ 400 = 5
Omdat 2000 deelbaar is door 400, is 2000 een schrikjaar.
Eenvoudige formule voor schrikkeljaren
De makkelijkste manier om het te onthouden is:
Het is een schrikjaar als:
- Deelbaar door 4
- Niet deelbaar door 100
- Tenzij het ook deelbaar is door 400
Je kunt het eenvoudigweg zo schrijven:
Schrikgetal = deelbaar door 4, tenzij het deelbaar is door 100, maar het blijft een schrikgetal als het deelbaar is door 400.
Voorbeeld van hoe je een schrikkeljaar kunt bepalen
Hier volgen enkele voorbeelden:
| Jaar | Deelbaar door 4 | Deelbaar door 100 | Deelbaar door 400 | Resultaten |
| 2024 | Ja | Nee | Nee | Schrikkeljaar |
| 2025 | Nee | Nee | Nee | Geen schrikkeljaar |
| 1900 | Ja | Ja | Nee | Geen schrikkeljaar |
| 2000 | Ja | Ja | Ja | Schrikkeljaar |
| 2100 | Ja | Ja | Nee | Geen schrikkeljaar |
| 2028 | Ja | Nee | Nee | Schrikkeljaar |
Deze tabel laat zien dat het simpelweg delen van het jaartal door 4 niet altijd voldoende is.
Snelle manier om te controleren of het een schrikkeljaar is
Als je alleen het moderne jaar wilt controleren, en niet het eeuwjaar, is de snelste manier:
Controleer of het jaartal deelbaar is door 4.
Voorbeeld:
- 2024 → schrikkeljaar
- 2028 → schrikkeljaar
- 2032 → schrikkeljaar
- 2036 → schrikkeljaar
Als het jaartal echter bijvoorbeeld 1900, 2000, 2100 of 2200 is, moet je de 100- en 400-regel toepassen.
Is 2026 een schrikjaar?
Het getal 2026 is niet deelbaar door 4.
Daarom is 2026 geen schrikjaar.
Februari 2026 telt 28 dagen.
Is 2028 een schrikjaar?
Ja. 2028 is deelbaar door 4, maar niet door 100.
Dus: 2028 is een schrikkeljaar.
Februari 2028 telt 29 dagen.
Is 2030 een schrikjaar?
Het getal 2030 is niet deelbaar door 4.
Dus: 2030 is geen schrikjaar.
Is 2100 een schrikjaar?
Het getal 2100 is deelbaar door 4 en 100, maar niet door 400.
Daarom is 2100 geen schrikjaar.
Dit is een belangrijk voorbeeld, omdat veel mensen ten onrechte aannemen dat alle jaren die deelbaar zijn door 4 automatisch schrikjaren zijn.
Waarom is de schrikkeljaarregel niet gewoon deelbaar door 4?
Als er zonder uitzondering elke vier jaar een dag aan de kalender zou worden toegevoegd, zou de kalender iets langer zijn dan het werkelijke astronomische jaar.
Op de lange termijn zullen deze kleine verschillen steeds groter worden.
Daarom hanteert de Gregoriaanse kalender aanvullende regels:
- Eeuwjaren zijn meestal geen schrikjaren
- Tenzij het deelbaar is door 400
Deze regel maakt de kalender nauwkeuriger.
Waarom is een schrikkeljaar belangrijk?
Schrikjaren gaan niet alleen over een extra dag in februari. Dit systeem helpt de kalender beter af te stemmen op de cyclus van de aarde rond de zon.
Zonder schrikjaren zouden kalenderdata geleidelijk aan buiten het seizoen raken.
De relatie tussen schrikkeljaar en februari
Schrikjaren hebben een directe invloed op het aantal dagen in februari.
In een normaal jaar: februari = 28 dagen
In schrikjaren: februari = 29 dagen
Wil je weten waarom februari de maand met de minste dagen is? Lees dan ook het artikel ' Waarom februari maar 28 dagen heeft'.
Schrikjaren en leeftijdsberekening
Schrikjaren zijn ook belangrijk bij het berekenen van de leeftijd, vooral als de geboortedatum op 29 februari valt.
Mensen die op 29 februari geboren zijn, verouderen nog steeds elk jaar, ook al valt 29 februari niet elk jaar.
Als je je leeftijd op een meer praktische manier wilt berekenen op basis van je geboortedatum, kun je een online leeftijdscalculator.
Hoe bepaal je handmatig een schrikjaar?
Hieronder volgen enkele eenvoudige stappen:
- Selecteer het jaar dat u wilt controleren.
- Controleer of het deelbaar is door 4.
- Zo niet, dan is het geen schrikjaar.
- Zo ja, controleer dan of het deelbaar is door 100.
- Als het getal niet deelbaar is door 100, is het een schrikjaar.
- Als het deelbaar is door 100, controleer dan of het ook deelbaar is door 400.
- Als het deelbaar is door 400, is het een schrikjaar.
- Zo niet, dan betekent het dat het geen schrikjaar is.
Praktisch voorbeeld
Als je bijvoorbeeld het jaar 2040 wilt controleren.
2040 ÷ 4 = 510
Niet deelbaar door 100.
Dus: 2040 is een schrikkeljaar.
Controleer nu 2200.
2200 is deelbaar door 4.
2200 is ook deelbaar door 100.
2200 is echter niet deelbaar door 400.
Dus: 2200 is geen schrikjaar.
Hoe bepaal je een schrikjaar in Excel?
Je kunt schrikkeljaren ook controleren met Excel.
Het jaartal staat bijvoorbeeld in cel A2.
Gebruik de formule: =ALS(OF(MOD(A2,400)=0,EN(MOD(A2,4)=0,MOD(A2,100)<>0)),”Schrikjaar”,”Geen schrikjaar”)
De formule controleert alle drie de regels tegelijk.
Als aan de voorwaarden is voldaan, wordt het volgende resultaat weergegeven:
Schrikjaar Anders gezegd: Geen schrikjaar
Hoe je schrikjaren kunt bepalen met eenvoudige logica
Als je geen lange formules wilt onthouden, onthoud dan dit patroon: 4 → 100 → 400
Het betekent:
- Deelbaar door 4 = mogelijkheid van een schrikkeljaar
- Deelbaar door 100 = geen schrikkelgetal
- Deelbaar door 400 = schrikkeljaar
Dit patroon is erg handig om snel het jaartal te controleren.
Lijst met de dichtstbijzijnde schrikkeljaren
Hier volgen enkele voorbeelden van schrikkeljaren:
- 2024
- 2028
- 2032
- 2036
- 2040
- 2044
- 2048
- 2052
Over het algemeen is het interval ongeveer vier jaar. Houd er echter rekening mee dat eeuwjaren een uitzondering kunnen vormen.
Veelgemaakte fouten bij het bepalen van schrikkeljaren
Ervan uitgaande dat alle jaren die deelbaar zijn door 4 schrikjaren zijn
Dat klopt niet altijd. De jaren 1900 en 2100 zijn deelbaar door 4, maar zijn geen schrikjaren.
De 100-regel negeren
Jaren die deelbaar zijn door 100 vereisen extra controle.
De 400-regel vergeten
Het jaar 2000 is een schrikjaar omdat het deelbaar is door 400.
Veelgestelde vragen over het bepalen van schrikkeljaren
Hoe weet je of het een schrikjaar is?
Controleer of het jaartal deelbaar is door 4. Als het deelbaar is door 100, is het geen schrikjaar, tenzij het ook deelbaar is door 400.
Is 2024 een schrikjaar?
Ja. 2024 is deelbaar door 4, maar niet door 100.
Is 2026 een schrikjaar?
Het getal 2026 is niet deelbaar door 4.
Is 2028 een schrikjaar?
Ja. 2028 is deelbaar door 4, maar niet door 100.
Is 2100 een schrikjaar?
Het getal 2100 is deelbaar door 100, maar niet door 400.
Is 2000 een schrikjaar?
Ja. 2000 is deelbaar door 400.
Conclusie
Het bepalen van schrikjaren is vrij eenvoudig als je de regels van 4, 100 en 400 onthoudt.
Simpel gezegd:
- Deelbaar door 4 → meestal een schrikkelgetal
- Deelbaar door 100 → geen schrikkelgetal
- Deelbaar door 400 → terug naar schrikkelgetal
Met deze regel kunt u handmatig controleren of een jaar een schrikkeljaar is, zonder speciale hulpmiddelen. Schrikkeljaren zijn belangrijk omdat ze ervoor zorgen dat de kalender in lijn blijft met de jaarlijkse cyclus van de aarde en bepalen of februari 28 of 29 dagen heeft.